donkere ontlasting – wat is het?

Donkere ontlasting kan een normaal verschijnsel zijn. Het kan van voedingsmiddelen of geneesmiddelen komen. Maar donkere ontlasting kan soms een indicatie zijn van een ernstige aandoening, zoals een bloeding in het darmkanaal.

Wanneer de oorzaak van donkere ontlasting betrekking heeft tot voedsel zijn er een aantal bekende oorzaken: bosbessen, bieten, zoethout of drop zijn vaak de oorzaak. Deze voedingsmiddelen kunnen een donkere kleur doorgegeven aan de ontlasting na het eten. De ontlasting kan donkerbruin, blauwachtig, roodachtig of zwart worden van kleurstoffen in voeding. Ijzer supplementen en medicijnen bevatten soms bismutsubsalicylaat. Bismutsubsalicylaat is een veelgebruikt ingrediënt in diarree medicatie, en kan ook de ontlasting donker of zwart maken.

Donkere ontlasting dat niet geassocieerd kan worden met specifieke voedingsmiddelen of medicijnen kan meer zorgelijk zijn. Donkere ontlasting kan namelijk een aanwijzing zijn dat er een bloeding is ergens in het spijsverteringssysteem. De kleur en kwaliteit van ontlasting waar bloed in zit wordt bepaald door de locatie van de bloeding en hoe snel de ontlasting zich door het spijsverteringsstelsel voortbeweegt. Bloed uit de slokdarm, maag en dunne darm hebben de tijd om te worden verteerd. Meestal zal dit resulteren in zwarte ontlasting.

Helder rood bloed in de ontlasting komt vaak uit het onderste gedeelte van het spijsverteringskanaal. Met name het laatste deel van de dikke darm – de colon of anus.  Een bloeding die hoger zit in het spijsverteringskanaal kan soms snel door het spijsverteringskanaal heen gaan. Heldere rode bloed kan dus soms wel uit de slokdarm, maag, of de dunne darm komen. Rode bloedstrepen op de ontlasting is vaak gerelateerd aan bloedingen bij de uitgang van het spijsverteringskanaal. Bloedstrepen worden meestal gezien bij uitwendige aambeien.

Aangezien donkere ontlasting kan worden gerelateerd aan een bloeding in het maag darm kanaal, is medisch hulp met spoed vereist. Indien het niet kan worden verklaard door een bepaald levensmiddel of gebruik van medicijnen, moet bij donkere ontlasting onmiddellijk medische hulpworden opgeroepen. Vooral wanneer donkere ontlasting wordt vergezeld door abnormaal zweten, veranderingen in het bewustzijnsniveau, een snelle hartslag, ernstige buikpijn, het braken van bloed of pijn op de borst kan het een noodgeval zijn, en moet meteen contact worden opgenomen met een arts.

Ook als de ontlasting donker is en er een aanhoudende pijn is bij de ontlasting, is het verstandig om onmiddellijk medische zorg te zoeken.

Andere symptomen die kunnen optreden bij donkere ontlasting:

De symptomen van donkere ontlasting zijn meestal gerelateerd aan voedsel of medicijnen die het spijsverteringskanaal verlaten in de ontlasting of iets ernstigers, zoals bloeding in het spijsverteringskanaal.

Spijsverteringskanaalsymptomen bij donkere ontlasting

Donkere ontlasting kan tegelijkertijd voorkomen met andere symptomen die te maken hebben met het spijsverteringskanaal, waaronder:

  • Buikpijn of krampen
  • Zwelling van de buik, opgeblazen buik of een opgezette buik
  • Chronische diarree
  • Incontinentie (het onvermogen om ontlasting tegen te houden /  controleren)
  • Indigestie
  • Verlies van eetlust
  • Misselijkheid met of zonder braken
  • Pijnlijke stoelgang
  • Dringende behoefte bij ontlasting

Andere symptomen die kunnen optreden bij donkere ontlasting

Een bloeding in het spijsverteringskanaal kan niet alleen leiden tot donkere ontlasting, maar ook totanemie. Donkere ontlasting kan ook een indicatie zijn van ernstige leverziekte. De leverziekte kan leiden tot vergroting en het breken van de aderen in de slokdarm. De aderen kunnen breken en bloeden en donkere ontlasting veroorzaken. Donkere ontlasting kan tegelijker tijd voorkomen als symptomen met betrekking tot bloedarmoede, waaronder:

  • Duizeligheid
  • Gemakkelijk bloeden of blauwe plekken
  • Vergrote lever
  • Vermoeidheid
  • Bleke huid of bleekheid
  • Kortademigheid
  • Zwakte (verlies van kracht)
  • Gele verkleuring van de huid en het wit van de ogen (geelzucht)

Ernstige symptomen die op een levensbedreigende aandoening kunnen wijzen:

In sommige gevallen kan donkere ontlasting een symptoom zijn van een levensbedreigende aandoening die onmiddellijk moet worden geëvalueerd. Eventueel levensbedreigende symptomen zijn:

  • Flauwvallen of ongevoeligheid
  • Pijn op de borst
  • benauwdheid
  • druk op de borst
  • hartkloppingen
  • Geen urine
  • Snelle hartslag
  • Ernstige buikpijn
  • Zware bloedingen
  • Bloed braken, rectaal bloeden, of bloed bij ontlasting

Laboratorium onderzoek bij donkere ontlasting:

Wat zijn de oorzaken van donkere ontlasting?

Donkere ontlasting kan veroorzaakt worden door voedsel of medicijnen. Donkere ontlasting kan ook door een bloeding in het spijsverteringskanaal veroorzaakt worden.

Oorzaken van donkere ontlasting: Voedsel en medicijnen

Donkere ontlasting kan worden veroorzaakt door voedsel of geneesmiddelen waaronder:

  • Bieten
  • Zwarte drop
  • Bosbessen
  • Ijzer supplementen
  • Geneesmiddelen die bismutsubsalicylaat bevatten

Oorzaken van donkere ontlasting: bloed in de spijsverteringskanaal

Donkere ontlasting kan ook worden veroorzaakt door een bloeding in het spijsverteringskanaal, waaronder:

  • Een scheur of barst in de anale weefsel
  • Ontsteking van het maagslijmvlies
  • Bacteriële infectie, parasitaire infectie of virale infectie van het maagdarmkanaal
  • Kanker in het spijsverteringskanaal
  • Refluxziekte
  • Zweren van de maag of twaalfvingerige darm

Ernstige of levensbedreigende oorzaken van donkere ontlasting

In sommige gevallen is donkere ontlasting een symptoom van een ernstige of levensbedreigende aandoening die onmiddellijk moet worden geëvalueerd.

  • Bloedende slokdarmspataders
  • Intussusceptie (dicht klappen van de darmen)
  • Een scheur in het slijmvlies van de slokdarm (veroorzaakt door ernstig braken of hoesten)
  • Geperforeerde maagzweer

Vragen voor de diagnose van de oorzaak van donkere ontlasting

Om diagnose te stellen, kan uw arts een aantal vragen stellen met betrekking tot de donkere ontlasting:

  • Wanneer had u voor het eerst donkere ontlasting?
  • Hoe zou u de kleur en consistentie beschrijven?
  • Heeft u een donkergekleurde voedingsmiddelen gegeten voorafgaand aan de donkere ontlasting?
  • Heeft u een trauma gehad aan uw buik?
  • Heeft u voorwerpen ingeslikt?
  • Heeft u nog andere symptomen?
  • Welke medicijnen en supplementen neemt u in?

Mogelijke complicaties bij donkere ontlasting

Omdat donkere ontlasting te wijten kan zijn aan ernstige ziekte, kunnen ernstige complicaties en blijvende schade voorkomen als de oorzaak niet in behandeling wordt genomen. Zodra de onderliggende oorzaak is vastgesteld, is het belangrijk om de behandelplan te volgen. Uw arts helpt u om het risico op mogelijke complicaties te verminderen. Mogelijk complicaties zijn:

  • Anemie
  • Verslechtering van de darmfunctie
  • Verspreiding van kanker
  • Verspreiding van infectie
  • Operatie bij ernstige infectie of kwaadaardige aandoening